Czyli właściwie od 2 listopada 2025 do 1 listopada 2026.
Krzysztof Kochański (18 października 1958 – 7 lutego 2026). Swego czasu, w latach osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych, bardzo znany pisarz. Dużą popularnością cieszyły się jego opowiadania, jednak kiedy zaczął wydawać książki, jakoś blask przygasł. Niemniej na pewno w historii polskiej fantastyki zapisały się jego opowiadania: Zabójca czarownic (1984), Łyżwiarz (1984), Nazywam się Mageot (1986), Gniew (1990), Kochanek Minei (1991) czy Rex i wyścigi psów czterokołowych (1992).
John Varley (9 sierpnia 1947 – 10 grudnia 2025). Popularny u nas w latach dziewięćdziesiątych, ale niedawno jego powieść Milenium (w poprzednim wydaniu: Złoty wiek) wznowił Rebis w serii Wehikuł Czasu.
Jean Rabe (19 czerwca 1957 – 19 stycznia 2026). Pisywała głównie rzeczy franczyzowe, w Polsce wydano jej trzy powieści ze świata Dragonlance, trylogię Smoki nowej ery. Poza tym mamy trochę jej opowiadań z Forgotten Realms, Dragonlans i Gwiezdnych wojen.
James Sallis (21 grudnia 1944 – 27 stycznia 2026). Zaczynał pisać SF jeszcze w latach sześćdziesiątych; w Polsce znany wyłącznie z twórczości niefantastycznej – cyklu Drive (pierwszy tom zekranizowano w 2012, dość popularny film pt. oczywiście Drive).
Jeffrey A. Carver (25 sierpnia 1949 – 6 lutego 2026). Z zasady piszę o twórcach znanych w Polsce – Carver nie jest. Co jest dla mnie o tyle dziwne, że napisał powieść Battlestar Galactica, pierwszą z serii czterech beletryzacji słynnego serialu (książka Carvera obejmowała pilotażowy miniserial z 2003 roku). Jakoś nikt nie wpadł na pomysł zmonetyzowania popularności serialu przez wydanie książki...
John Flanagan (22 maja 1944 – 7 lutego 2026). Australijski pisarz. Po polsku mamy coś koło trzydziestu jego książek, czyli cały młodzieżowy cykl Zwiadowcy.
Dan Simmons (4 kwietnia 1948 – 21 lutego 2026). Tu chyba nie trzeba nic dodawać. Kto nie zna Hyperiona, dylogii Ilion – Olimp czy Terroru, ten trąba.
Rob Grant (25 września 1955 – 25 lutego 2026). Współtwórca serialu space operowego, komediowego Czerwony karzeł i powieści z nim powiązanych. Serial był bardzo popularny – trzynaście sezonów emitowanych od 1988 do 2020 roku. Do mnie jakoś nie trafia, ochnaście razy próbowałem przebrnąć i chyba za każdym razem poległem już na pierwszym odcinku... Powieści nie były tłumaczone na polski.
Len Deighton (18 lutego 1929 – 15 marca 2026). Twórca głównie literatury sensacyjnej, ale pisywał też historie alternatywne, z których najbardziej popularna to SS-GB (jedna z wielu fantazji o wygranej III Rzeszy w II wojnie światowej). Tę powieść mamy po polsku (wydał Amber w 1991). Na podstawie książki powstał brytyjski miniserial telewizyjny z 2017.
Thomas Tessier (10 maja 1947 – 26 marca 2026). Amerykański pisarz horrorów. Nagradzany: Nagroda Brama Stokera, Nagroda World Fantasy, czterokrotnie Nagroda Międzynarodowej Gildii Horroru. Po polsku opublikowano tylko dwa jego opowiadania, na łamach „Fenixa” w 1994 i 1998 roku.
Rosemary Edghill (1956 – 7 kwietnia 2026) – dość płodna autorka, pisywała w różnych nurtach fantastyki (i space opera, i urban fantasy, i epic fantasy, i historyczna fantasy, i nawet superbohaterszczyzna); często tworzyła wspólnie z Andre Norton, Mercedes Lackey czy Marion Zimmer Bradley. W Polsce niemal nieznana; wydano tylko jedną jej powieść, napisaną wspólnie z Andre Norton: Cień Albionu (edycja w dwóch woluminach Amberu z 2000 roku; drugi tom dylogii wydawca sobie odpuścił).
Michał P. Spradlin (3 września 1960 – 12 kwietnia 2026). Po polsku mamy jedynie jego młodzieżową trylogię Najmłodszy templariusz. Ale napisał też tetralogię Zabójcze gatunki w stylu trochę Michaela Crichtona czy humorystyczne opowieści o zombie.
Ian Watson (20 kwietnia 1943 – 13 kwietnia 2026). Jeden z najwybitniejszych autorów science fiction na świecie, jak go określa Wojtek Sedeńko. Mamy po polsku jego dziesięć powieści i cztery zbiory opowiadań plus sporo rzeczy po czasopismach i antologiach. Niedługo powinna się ukazać kolejna jego książka: Cudowni goście. Ostatnio wydaje go Stalker Books.
Zabawna rzecz: organizatorzy Pyrkonu przedstawili go (był na festiwalu w 2024 roku), jako: Ian Watson, znany z prac w uniwersum Warhammera 40,000. Naprawdę: pisarza, słynnego z mnóstwa świetnych dzieł, sprowadzili do poziomu wytwórcy franczyzowego... No tak, pisywał dla kasy powieści okołogrowe, pisywał proste horrory (sam mam w biblioteczce Ognistego robaka), ale to nie definiuje go jako twórcy.
Jane Yolen (11 lutego 1939 – 11 czerwca 2026) – ciekawa sprawa, że ta bardzo popularna w krajach anglosaskich pisarka (m.in. nagrody: dwukrotnie Nebula, trzykrotnie Mythopoeic Fantasy, dwukrotnie World Fantasy Award – w tym za całokształt twórczości) w Polsce znana jest zaledwie z trzech opowiadań (dwa w „Nowej Fantastyce”, jedno w antologii W hołdzie królowi). I z powieści, która chyba fanom fantastyki umknęła: Arytmetyka diabła (podróż w czasie + Holokaust), na podstawie której w 1999 roku nakręcono film.
Justin Richards (14 września 1961 – 28 czerwca 2026). U nas znany jako twórca fantastyki dziecięcej oraz sensacyjnego cyklu dla młodzieży Rich i Jade. Nie przełożono jego powieści okołoserialowych z cyklu Doctor Who.
John Crowley (1 grudnia 1942 – 8 sierpnia 2026). Chyba wszystkim znany, wydawały go w Polsce największe oficyny parające się fantastyką: Rebis, Mag, Solaris. Jeśli nawet ktoś nie czytał, to pewnie słyszał o powieściach Małe, duże i Późne lato oraz o cyklu Ægypt.
Peter May (20 grudnia 1951 – 25 września 2026). W Polsce wydano sporo jego książek, ale akurat nie fantastykę, tylko kryminały. Napisał dwie powieści SF bliskiego zasięgu: Lockdown (2020) i A Winter Grave (2023). W kryminałach facet sobie radził (np. Czarny dom ma na LubimyCzytać ocenę 7,1/10), więc chętnie bym wciągnął jego fantastykę. Może nie Lockdown (książka o pandemii napisana w 2005 roku, ale wydana dopiero w 2020 – wiadomo czemu wtedy, akurat pasowała tematem do pandemii COVID; nota bene, COVID wciąż jest, właśnie mam). Jednak A Winter Grave – kryminał z akcją w przyszłości bym czytał.
Jeffrey Archer (15 kwietnia 1940 – 5 października 2026). Brytyjski konserwatywny polityk był także znanym pisarzem. Chyba najbardziej z cyklu Kane i Abel – w latach osiemdziesiątych bardzo popularny był serial pod tym samym tytułem. Trzecim tomem cyklu jest powieść Czy powiemy prezydentowi? – SF bliskiego zasięgu, czyli akcja toczy się w bardzo nieodległej (kilka lat) przyszłości. Później autor przerobił tę powieść, wydano ją ponownie pt. Czy powiemy pani prezydent?
Ciekawostka: jeden z autorów ruskich Conanów pisał pod pseudonimem Griegori Arczer, co w polskim przekładzie, nasz wydawca, oddał właśnie jako Jeffrey Archer. Więc nie, to nie brytyjski polityk napisał dzieło Conan i prorok Ciemności (Konan i prorok T'my).
Pierre Bordage (29 stycznia 1955 – 26 grudnia 2025). Jeden z najpopularniejszych francuskich pisarzy SF, w Polsce wydano tylko jedną jego powieść, z serii Metro 2033: Paryż. Lewy brzeg.
António Lobo Antunes (1 września 1942 – 5 marca 2026). Portugalski głównonurtowiec, fantastyką zalatuje jedynie powieść Karawele. Nie czytałem, bo nie interesują mnie rozkminy nad złem portugalskiego kolonializmu.
Witalij Zabirko (22 grudnia 1951 – 24 marca 2026) – sowiecki, a potem ukraiński pisarz rosyjskojęzyczny (po rosyjskiej agresji na Ukrainę w 2014 roku został w okupowanym Doniecku i tam zmarł). Tworzył SF, sam siebie nazywał „korespondencyjnym uczniem Strugackich”. W Polsce znany tylko z jednego opowiadania, Stróż korporacji, opublikowanego jeszcze w 1974 roku w „Problemach”.
Kōji Suzuki (13 maja 1957 – 8 maja 2026) – japoński pisarz, znany przede wszystkim jako twórca kultowego Ringu (chyba każdy widział któryś film, bo było pięć adaptacji: trzy japońskie, w tym jedna serialowa, amerykańska i koreańska). Mamy po polsku spin off Ringu – mangę Sadako i koniec świata, którą pod nadzorem pisarza stworzyła Koma Natsumi. Bardzo popularny był również inny film nakręcony na podstawie jego dzieła: Dark Water, ale w tym przypadku już powieści na polski nie przełożono.
Natalia Astachowa (29 marca 1953 – 20 maja 2026). Sowiecka pisarka, komunistka. Po rozpadzie ZSRR mieszkała na Ukrainie, ale ukraińską literatką trudno ją nazwać – pisała po rosyjsku, po agresji Putina na Ukrainę w 2014 została na okupowanym Krymie, należała do Związku Pisarzy Rosyjskich. Tworzyła SF i magiczny realizm. W Polsce opublikowano tylko jedno jej opowiadanie: Pozwól mi przyjść na świat w Literaturze Radzieckiej w 1985 roku.
Slavenka Drakulić (4 lipca 1949 – 20 czerwca 2026). Chorwacka pisarka głównonurtowa, ale mamy też po polsku jej Bajki o komunizmie, w których zwierzęta (w tym kot Jaruzelskiego) niczym przewodnicy prowadzą czytelnika przez meandry i specyfikę komunistycznej historii państw Europy Środkowej, Wschodniej i Południowej.
Spoza beletrystyki:
Erich von Däniken (14 kwietnia 1935 – 10 stycznia 2026). Znany oszołom, twórca pseudonaukowych książek: panie, stworzyły nas kosmity! Tak na marginesie: bardzo mnie bawią kreacjoniści z nurtu UFO, czyli twierdzący, że jesteśmy produktem inżynierii genetycznej Obcych. Jakoś tak nie dostrzegają, że to tylko przenosi problem szczebel wyżej: jeśli nas stworzyli kosmici, to kto stworzył kosmitów, skoro ewolucji nie było?
Wracając do Dänikena, chociaż był oszołomem, to zdobył sobie ogromną popularność, a jego wywody wpłynęły na dzieła szeregu twórców SF, daleko nie szukając „nasza” seria komiksowa Bogowie z kosmosu (vel Ekspedycja) – dzieło scenarzystów Arnolda Mostowicza i Alfreda Górnego oraz rysownika Bogusława Polcha („nasza” w cudzysłowie, bo pomysł był niemiecki, za Odrą seria znana jest jako Die Götter aus dem All).
Tadeusz Baranowski (6 sierpnia 1944 lub 6 stycznia 1945 – 7 lipca 2026). Mistrz humoru absurdalnego i słownych gier. Trudno go nie wspomnieć, a mnie szczególnie, bo to obok Christy mój ulubiony komiksiarz. Któż nie śledził przygód profesorka Nerwosolka i jego asystentki Entomologii Motylkowskiej, Bąbelka i Kudłaczka, wampirów Szlurpa i Burpa oraz superbohatera Orient Mana... Do słownika miłośników komiksów weszły jego teksty, jak dowcip o gąsce Balbince, Komar też ssak, a owad, czy Wygrysy (czyli Jagrys, Tygrys i Ongrys). Albo zasłonienie fortepianu i zafortepianienie słonia.
Dużo zdrowia Historyku!
OdpowiedzUsuńPrzyzwyczaiłem się do COVID - mam już piąty raz :D I jaka niesprawiedliwość: trzy razy przywiozłem z Niemiec, gdzie za każdym razem byłem z kumplem. Wszystko załatwiliśmy razem, spotykaliśmy tych samych ludzi, jedliśmy to samo, spaliśmy w jednym pokoju - ja wracam z COVID, a on nic.
UsuńAle niektórzy sa na tego wirusa odporni. Jak mówiłem mu za pierwszym razem, że to dziwne, że ja mam, a on nie, to on się śmieje: "U mnie w domu wszyscy byli chorzy, a ja z nimi mieszkałem i nic. To mówię, że pewnie miał bezobjawowo, a on, że testy robi i pokazało, że nic nie ma. No mutant :D
Ale obecny COVID jest jakiś łagodniejszy. Dwa dni przeleżałem nietomny (od piątku wieczora do niedzieli wieczora), a wczoraj wieczorem puściło.
Śmierć Simmonsa zobligowała mnie do powtórzenia kilku jego pozycji. I tak wróciłem m.in. do Hyperiona, Ukłon W, Trupiej Otuchy, czy tego grubaśnego zbioru opowiadań. Koleś mistrzowsko pokazywał i tworzył światy.
OdpowiedzUsuńPo śmierci Myśliwskiego też miałem taką krótką zajawkę na powtórki jego dwóch wyśmienitych pozycji.
Będę miał trochę czasu, to wezmę się za te kobyły Simmonsa. Wrócę do Hyperiona, zastawiam się tez nad powrotem do Terroru.
UsuńA czytałeś Abominację? Bo trochę mi zalatuje Terrorem, ale podobno słabsza jest - dlatego nie kupiłem.
"Abominacja" jest specyficzna, i chyba należy podchodzić do niej ostrożniej, i z dużą dawką cierpliwości. Nie jest oczywiście złą powieścią, natomiast raczej bardziej odnajdą się w niej wielbiciele wspinaczki wysokogórskiej i alpinizmu. Ilość fachowych terminów, historii, specyfiki tego środowiska poraża, a Simmons zazwyczaj słynący z bardzo dobrego reaserchu w tym przypadku przeszedł samego siebie :). Z tego co pamietam, to akcja, która stałą sie osią fabuły tak naprawdę zavzyna się od ok.200 strony. Do tego momentu są opisane w drobiazgowy sposób przygotowania naszpikowane własnie takimi fachowymi terminami o wspinaczce wysokogórskiej. Wogóle mam teorię o pisarstwie Simmonsa (którego bezgranicznie wielbię), że chłop najpierw poznaje dany temat od podszewki, wertuje, zaspokaja swoja ciekawość, bada i analizuje dogłębnie - aby potem swoja wiedze wykorzystać, i stworzyć powieść. Przykładem może być jego powieść "Ostrze Darwina" w której opisuje działania śledczych od krajowych ubezpieczeń. A potem sie okazuje, że szwagier Simmonsa był jednym z głównych inspektorów w tej branży, i autor po prostu wykorzystał rozmowy z nim do napisania tej powieści własnie. Do momentu poznania Simmonsa myslałem sobie, że tworzenie książek i powieści to raczej odwrotna sytuacja. Simmons uwielbia szpanować swoja wiedzą i wielokrotnie wplata ciekawe skadinąd wątki, do nie do końca pasującego tematu. Ale Abominacja jest dla mnie powieścią do której przyłożył się chyba najbardziej jeśli chodzi o reaserch. Natomiast książka sama w sobie jest dobra, ale do top5 Simmonsa bym jej nie zaliczył. A "Terror" jak najbardziej :)
Usuń"Terror" to moja ulubiona książka Simmonsa.
UsuńGór nie lubię - tak to już z nimi jest, że żeby mieć z górki, to najpierw musisz mieć pod górkę :D Za to na Grenlandii mógłbym mieszkać.
>>do top5 Simmonsa bym jej nie zaliczył. A "Terror" jak najbardziej<<
A pozostałe cztery zdradzisz?
- "Ilion/Olimp" - to jedna z najlepszych rzeczy jakie poznałem w tym gatunku 12/10
Usuń- "Hyperion/Endymion" - zasadniczo traktuję to jako jedną całość, chociaż stylem jednak trochę się różnią.
- "Trupia Otucha" - druga w dorobku powieść Simmonsa, gdzie genialnie stworzył grupę energetycznych wampirów, które wpływają na losy świata. Strasznie mi się podoba tam ten styl, który nawiązuje do powieści z Artura Conana Doylea, czy Agathy Christie - tylko z krwią i pazurem :)
- "Terror"
- "Eden w Ogniu" - typowa historia Simmonsa, w której opiera się trochę na kulcie i mitologii Hawajów z ichnimi bóstwami. W tej książce też czuć ten sznyt powieści publikowanych w jakichś małych, amerykańskich wydawnictwach, w formie kieszonkowej, albo gazetowych, odcinkowych opowieściach. Klimat lat 70-tych świetnie pokazany z prostą, jednowymiarową fabułą. W Polsce wydana tylko raz w 2000r. przez Amber w małym formacie, i chyba w małym nakładzie. W tej powieści również z niwwyjaśnionych powodów - i nie wiedzieć skąd on się tam wziął - pojawia się pewien bardzo znany klasyczny pisarz. Co jest chyba znakiem rozpoznawczym u Simmonsa, bo już takie manewry testował w Hyperionie, Fabryce Kanciarzy, Droodzie, albo stosując podobne aluzje literackie w Ilionie i Olimpie.