Pomysł wyjściowy bardzo podobny do tego, który zaprezentował H. Paul Honsinger w cyklu Man of War, który niedawno omawiałem. Tyle że Resnick był wcześniej, a do tego pisał lepiej. Ale to chyba nikogo nie dziwi, bo Honsinger był debiutantem, natomiast Resnick starym wyjadaczem, który publikować zaczął jeszcze w latach sześćdziesiątych.
Akcja większości powieści science fiction Resnicka toczy się w tym samym uniwersum, które nazwał Wszechświatem Pierworodnych. Losy tegoż uniwersum, na przestrzeni tysięcy lat, przedstawiał nam od 1981 roku (zmarł w 2020) w szeregu dzieł. Dyskusyjne jest czy do tegoż cyklu należy najlepsza książka Resnicka, czyli zbiór opowiadań pt. Kirinyaga (spotkałem różne opinie; wg SFE – SF Encyclopedii jest jego częścią, wg polskiej Encyklopedii Fantastyki – nie jest).
Nie pytajcie, czemu autor ochrzcił swój wszechświat tak, a nie inaczej. Nie wiem, bo dzieło, od którego to pochodzi (Birthright. The Book of Man z 1982 roku – szereg opowiadań połączonych w coś na kształt powieści) nie zostało wydane po polsku, a właśnie w nim przedstawił „losy ludzkości od momentu, w którym człowiek zdołał przekroczyć prędkość światła, aż po jego wyginięcie osiemnaście tysięcy lat później”. Jednak dostaliśmy w naszym języku całkiem sporo, bo siedemnaście powieści i cztery opowiadania (plus Kirinyaga, która zawiera kolejnych dziesięć opowiadań).
Inspiracją dla Resnicka była historia Afryki i europejskiej kolonizacji na tym kontynencie – założył, że w kosmosie ludzie będą się zachowywać tak samo zarówno wobec obcych, jak i wobec innych ludzi. Zatem cykl Wszechświat Pierworodnych prezentuje podbój galaktyki przez ludzi i wykorzystywanie przez nich inteligentnych kosmitów (a także innych ludzi). Ta problemowość literatury Resnicka nie sprawia jednak, że traci walory czysto rozrywkowe.
Zastanawiam się przy tym czy Polaków nie zaliczał do ofiar kolonializmu, w każdym razie jedna z „ras” obcych – „rasa” wojowników, nazywa się Polonoi (to grecka, a także dawna francuska nazwa Polaków – obecnie Francuzi używają raczej określenia Polonais). Resnick, jako chicagowianin, na pewno miał kontakty z Polakami. Owi Polonoi występują w pięcioksięgu Starship.
Dzieła z cyklu Wszechświat Pierworodnych to różne odmiany SF, w tym lekka militarna space opera reprezentowana właśnie omawianą pentalogią (wg samego autora, to „klasyczne science fiction”, ale w rzeczywistości to tylko ciut bardziej science od Gwiezdnych wojen).
Jak pisałem, pomysł wyjściowy bardzo podobny do tego, który zaprezentował H. Paul Honsinger: główny bohater, niedoceniany militarny geniusz, przypadkowo obejmuje dowództwo podrzędnego kosmicznego okrętu, którego załoga „cieszy się” opinią najgorszej we flocie. Wiemy co będzie dalej? Trochę tak – załoga za chwilę będzie najlepsza. Jednak Resnick poprowadzi to w zupełnie inną stronę, a w jaką, to sam zrobił spojler tytułami tomów: Bunt (to nawet podwojone, bo jest jeszcze Buntownik), Pirat, Najemnik (pojemnik i jamnik – jak żartowali z takich tytułów w śp. miesięczniku „Fenix”).
Ludzkie imperium – Republika kontroluje dziesiątki tysięcy planet, ma flotę kosmiczną składającą się z milionów okrętów (moim zdaniem, trochę Resnick przesadził). Drugim kosmicznym imperium jest Federacja Teroni – teroni to obcy o owadzich oczach. Oczywiście imperia się tłuką, od tak dawna, że już zapomnieli o co. Aktualnym (ale chyba nie pierwotnym) powodem nawalanki są surowce, które na terenach Federacji Teroni się wyczerpują, więc ta próbuje eksploatować światy należące do Republiki. Trochę to słabe, bo mając floty liczone w milionach okrętów, które w mgnieniu oka pokonują tysiące lat świetlnych, nie są w stanie poszukać surowców gdzieś indziej?
Główny bohater, Wilson Cole, jest militarnym geniuszem, ale jak to bywa, niedocenianym, a nawet sekowanym. Zamiast go awansować, tępaki z dowództwa floty co jakiś czas go degradują.
– Trzy Medale za Odwagę i dwie Pochwały za Wyjątkową Waleczność mówią same za siebie. To naprawdę niezwykłe osiągnięcia, można by rzec, niemające sobie równych w annałach floty.– Dziękuję, sir.– Ale z drugiej strony dwukrotnie obejmował pan stanowisko dowódcy okrętu i za każdym razem był pan degradowany. A coś takiego nie może być powodem do dumy, panie Cole.– Wszystko przez biurokrację, kapitanie Fujiama – powiedział Cole.– Prawdę powiedziawszy, chodziło raczej o niesubordynację.
Właśnie został zdegradowany z poziomu dowódcy okrętu na poziom nawet nie pierwszego oficera, lecz drugiego na okręcie patrolowym, który w rzeczywistości jest latającym rupieciem i od półwiecza powinien znajdować się na złomowisku.
– Niezbyt imponujący widok, sir – stwierdził pilot wahadłowca, gdy maleńka jednostka zbliżyła się do giganta.– Widywałem gorsze – odparł oficer.– Naprawdę? – zaciekawił się pilot. – Kiedy?– Dasz mi godzinę na zastanowienie, to ci powiem.
Załoga tegoż okrętu składa się z wyrzutków – ludzi i obcych, których szefostwo gwiezdnej floty chciało się pozbyć. Ot, już sam dowódca trafił do tego latającego aresztu, bo:
– Zabiłem siedmiu oficerów floty.– Naszych czy wrogich?– Naszych.– Zakładam, że to był wypadek.– Nie.
Zsyłka dotyczy nie tylko okrętu, lecz także rewiru galaktyki, w którym działa – tam wojny nie ma, wróg nie zagląda, jest nudne patrolowanie.
Naturalnie Wilson Cole i jego załoga dokonają wyjątkowych czynów, które zachwieją sytuacją polityczno-wojskową w naszej galaktyce. Jest to półka wyżej od standardowej militarnej space opery, ale dalej naiwne, nieco infantylne. Bohaterowie dobrzy są... no dobrzy – sympatyczni itd., nawet jeśli ich źródłem zarobkowania jest działalność przestępcza, nawet jeśli w świetle faktów powinni robić za złoli. Przykładowo taka Wala (skrzyżowanie Vali Mal Doran z serialu Stargate. SG-1 z conanowską Red Sonją na sterydach) – jest głupia, okrutna, zdradziecka, pijaczka, do tego z seksem coś u niej nie trybi (kręcą ją androidy), ale jest... sympatyczna.
![]() |
| Ten cykl obecnie wznawia wydawnictwo... Starship. Na razie wydali tom pierwszy |
Wilson Cole, co chyba oczywiste, jest zajebisty, choć autor jakieś tam słabości starał mu się dołożyć (o, np. Był nieco niższy, niż trzeba i trochę za stary. I raczej nie przeżyłby kilku pierwszych lat służby, gdyby polegał na swoich mięśniach bardziej niż na umyśle).
Złych nie bardzo poznajemy.
Literacko tak sobie, ale jeszcze raz powtórzę: oczywiście lepiej niż w standardowych Drageusach. Czasami autor popycha fabułę w kiepskim stylu – ktoś komuś tłumaczy sprawy, które dla obu powinny być oczywiste. Przykład (Forrice to kosmita, trzeci oficer z wieloletnim doświadczeniem):
– Jesteś tego całkowicie pewien? – zapytał Forrice. – To klasyczne starcie, wahadłowiec kontra umocnienia naziemne. Możemy w każdej chwili przejść w nadświetlną (...).– Nadal nie potrafisz logicznie rozumować – zgasił go Cole. – Jeśli spróbujesz wejść w nadświetlną w obrębie atmosfery, tarcie natychmiast zamieni wahadłowiec w obłok rozjarzonej plazmy.
Z książek Resnicka – nie tylko tej – wynika, że jego poglądy polityczne były eklektyczne, albo może po prostu ma problem z przewidywaniem skutków pewnych posunięć. Niby z jego powieści wychodzi, że był lekkim anarchistą, trochę demokratą, no i takowego robi z Wilsona Cole. Jednak z tego bohatera taki demokrata jak z Piłsudskiego – w demokracji chyba słabo sprawdzają się jednostki mające program ograniczający się do: „bić kurwy i złodziei” (zazwyczaj kończy się to dyktaturą). I teraz ciekawostka: z tych poglądów można by sądzić, że Resnick był lewicowcem, ale sam określał się mianem człowieka „mającego tendencje” do konserwatyzmu (słabym był prorokiem, kiedy mówił dziewięć lat temu o środowisku twórców fantastyki: nikt w tej dziedzinie nie jest wykluczany z powodu jakiejkolwiek filozofii politycznej czy religijnej. Nigdy nie był i prawdopodobnie nigdy nie będzie).
Ogólnie klimat jest chyba jeszcze ciut lżejszy niż w Gwiezdnych wojnach (choć bez elementu fantasy w postaci Mocy). Trochę odbieram tę powieść jak inne spojrzenie na Republikę. W Gwiezdnych wojnach Republika to cud, miód i orzeszki, a zniszczyć ją chcą źli Sithowie. U Resnicka bohaterom otwierają się oczy i widzą, jak pod płaszczykiem demokracji politycy robią złe, bardzo złe rzeczy. Tu Sithem jest główny bohater, no może trochę przesadziłem, bo on chce nie tyle obalić, co zreformować Republikę.
Akcja w znacznej mierze toczy się poza ludzkim mocarstwem kosmicznym – na Wewnętrznej Granicy. Trochę dziwna nazwa dla terenów, które nie należą do żadnego imperium, ale chodzi o obszar w samym centrum Galaktyki, rozciągający się pomiędzy masywną czarną dziurą leżącą w jej środku, a granicami Republiki. Są tam zamieszkane przez ludzi i obcych planety, księżyce i stacje kosmiczne. Ciągną do nich piraci, złodzieje i paserzy na galaktyczną skalę. Środowisko trochę dla Hana Solo zanim dołączył do Luke Skywalkera.
Lekkości powieści dodaje też humor, może nie popłaczecie się ze śmiechu, ale autor się stara. Trochę komizmu dodał chyba wszystkim bohaterom, a niektórych stworzył głównie po to, żeby bawić czytelnika (np. kosmita używający pseudonimu David Copperfield, do pewnego momentu też wspomniany wyżej Forrice).
Pod tą lekkością próbuje nam przemycić jakieś istotne spostrzeżenia o ludzkiej naturze. Miałem napisać, że władze Republiki wymyślił głupio, bo rząd żadnego demokratycznego kraju nie może sobie pozwolić na takie zachowania jak np. ludobójstwo na masową skalę. Ale przypomniałem sobie, że przecież mieliśmy taki przypadek, kiedy władca demokratycznej Belgii, król Leopold II, otrzymał (podczas podczas konferencji zajmującej się europejską kolonizacją w Afryce) teren dzisiejszej Demokratycznej Republiki Konga – władca demokratycznego państwa tak zarządzał swoją kolonią, że zyskał miejsce w TOP 10 zbrodniarzy (liczba ofiar jego ćwierćwiecznych rządów jest trudna do oszacowania, bo król tuż przed utratą Konga kazał zniszczyć całą dokumentację – szacuje się, że zginęło od miliona do nawet trzynastu milionów ludzi).
Ten system demokratyczny jednak Resnick wykorzystuje słabo – tam aż prosiłby się o większą rolę mediów, czy jakąkolwiek parlamentu. Uważam też, że ustrój polityczny Stacji Singapur (z kilkudziesięcioma tysiącami stałych mieszkańców i kilkuset tysiącami przewijających się przybyszów) jest niedorzeczny i to musiałby bardzo szybko upaść. Ale nie thriller polityczny Resnick chciał napisać, tylko lekką militarno-awanturniczą space operę.
Jak mu wyszło? Moim zdaniem tak sobie, ale jak na ten gatunek – przyzwoicie. Warto też poczytać aneksy autora, bo to może zmienić Wasza ocenę powieści (moją nieco zmieniło – na plus). Mamy w nich trochę historii tego uniwersum, trochę opisów bohaterów i gatunków obcych (szykowane się pod ekranizację?), a także technicznych (budowy okrętów czy stacji kosmicznych – nie wiem czy sensowne, bo to akurat ominąłem). Bardzo interesujący zarys historii militarnej SF (w Polsce nie nadrobiliśmy do końca zapóźnień z czasów komuny, więc wielu tych pozycji nie znamy) – w tym miejscu Resnick wyłożył czytelnikowi swój pogląd na to, czym militarna fantastyka powinna być. Zacytuję:
Czy militarna fantastyka gloryfikuje wojny?Cóż, niekiedy ma to miejsce.Czy militarna fantastyka pokazuje okropieństwa wojen?Cóż, czasami ma to też miejsce.Taktykę?Czasami.Szlachetność, odwagę, a nawet tchórzostwo?Tak, w ogromnych ilościach, a w każdym razie usiłuje je pokazać.Ciężar władzy?Tak, choć rzadko.I tak właśnie powinno być.
OCENA: 6/10.
M. Resnick, Starship, t. 1: Bunt, tłum. R. J. Szmidt, wydawnictwo Fabryka Słów, Lublin 2009, stron: 392.
M. Resnick, Starship, t. 2: Pirat, tłum. R. J. Szmidt, wydawnictwo Fabryka Słów, Lublin 2010, stron: 448.
M. Resnick, Starship, t. 3: Najemnik, tłum. R. J. Szmidt, wydawnictwo Fabryka Słów, Lublin 2010, stron: 432.
M. Resnick, Starship, t. 4: Buntownik, tłum. R. J. Szmidt, wydawnictwo Fabryka Słów, Lublin 2010, stron: 408.
M. Resnick, Starship, t. 5: Okręt flagowy, tłum. R. J. Szmidt, wydawnictwo Fabryka Słów, Lublin 2011, stron: 426.


.jpg)
.jpg)
Czyli klasyka gatunku, sprawdzę, czy mam na Storytelu
OdpowiedzUsuń